Loop een willekeurige goede bar in Amsterdam of Rotterdam binnen en de kans is groot dat er iemand aan de bar een whisky highball bestelt. Niet de zware old fashioned van drie jaar geleden, niet de zoveelste gin-tonic, maar een simpel glas whisky met bruisend water en ijs. Wat een tijdje geleden nog een obscure Japanse serveerwijze was, is nu de drank die bartenders overal aanraden. En dat heeft een concrete reden.
Het gaat niet om een kortstondige hype die over drie maanden weer weg is. De highball verschuift structureel hoe mannen naar whisky kijken: niet langer een zware drank voor speciale gelegenheden, maar iets dat je net zo makkelijk bestelt als een biertje.
Wat een highball precies is
Een highball is in de kern niets meer dan een sterke drank aangelengd met een bruisende vloeistof, geserveerd op ijs in een hoog glas. Bij whisky betekent dat meestal een verhouding van een deel whisky op twee tot drie delen sodawater, met een schil citroen of limoen erbij. Geen ingewikkelde siroop, geen bitters, geen shaker nodig. De highball bestaat al sinds eind negentiende eeuw, maar kreeg zijn huidige populariteit vooral via de Japanse bargeschiedenis, waar merken als Suntory de drank decennialang als hun signatuurserve promootten.
Het verschil met vroeger is dat de highball nu niet meer als "makkelijke optie voor beginners" wordt gezien, maar als bewuste keuze. Bartenders zetten er speciale glazen, specifieke ijsblokken en zelfs eigen sodawater-recepturen voor in.
Waarom whisky nu de hoofdrol krijgt
De opmars komt niet uit het niets. Drinkers willen minder alcohol per glas zonder dat de drank saai wordt, en een highball verdunt whisky tot een niveau dat je makkelijker een avond mee vooruit kunt. Dat past bij de bredere verschuiving naar bewuster drinken, waar Nederlandse bars ook op inspelen. Wij schreven eerder al over waarom steeds meer mannen bewust minder drinken in de bar, en de highball is precies het antwoord dat bartenders daarop hebben gevonden: je drinkt wel iets met karakter, maar in een tempo dat bij een lange avond past.
Daar komt de verschuiving naar vroeger drinken bij. Steeds meer mensen verplaatsen de borrel van laat op de avond naar de late namiddag, een moment waarop een zware old fashioned niet past maar een frisse highball wel. Amerikaanse whiskymerken bottelen inmiddels zelfs specifiek voor cocktailgebruik in plaats van voor puur, traag drinken uit een tumbler.
De cijfers bevestigen wat je aan de bar ziet
Dit is geen gevoel, het is meetbaar. In Zuid-Korea, waar de highball via de sterke band met Japanse whiskycultuur al langer inburgerde, steeg het aandeel highballs in de verkoop bij supermarkten en gemakswinkels van 0,6 procent in 2022 naar 11,3 procent in 2024, bijna een twintigvoudige groei in twee jaar. Een belastinghervorming die drankjes onder de 10 procent alcohol goedkoper maakt, versnelde die groei verder: een blikje highball kost er inmiddels minder dan een biertje.
Nederland loopt niet zo hard, maar de richting is hetzelfde. Grote whiskymerken bottelen tegenwoordig actief voor cocktailgebruik in plaats van voor traag, puur drinken uit een tumbler, en dat signaal komt rechtstreeks van de vraag aan de bar.
Zo maak je hem in twee stappen
Het mooie aan de highball is dat je geen thuisbar met twintig flessen nodig hebt. Sterker nog, als je onze gids voor een compacte thuisbar al hebt gevolgd, heb je waarschijnlijk alles al in huis.
- Vul een hoog glas met veel ijs, liefst grote blokken die langzamer smelten.
- Schenk 45 ml whisky erbij.
- Vul aan met 90 tot 135 ml koud sodawater, afhankelijk van hoe sterk je hem wilt.
- Roer één keer rustig rond, niet schudden, dat laat het koolzuur verdwijnen.
- Werk af met een schilletje citroen of, bij een rokerige whisky, limoen.
De verhouding is aan te passen, maar begin met een deel whisky op twee delen sodawater en proef vanaf daar verder.
Welke whisky je het beste kunt gebruiken
Niet elke fles is geschikt. Zware, sherry-gerijpte whisky's verliezen hun finesse zodra je ze verdunt, dus die bewaar je beter voor een puur glas. Voor een highball werkt een lichtere, iets zoetere whisky het best, zoals een Japanse blend of een milde Schotse blend zonder overheersende rooksmaak. Denk aan een Toki, een Hibiki Harmony, of aan de Schotse kant een Monkey Shoulder of een gewone Famous Grouse. Je hoeft geen premium fles open te trekken: juist een betaalbare blend van twintig tot dertig euro doet het hier prima, omdat de sodawater de subtielere details toch verhult. Bewaar je duurdere single malt voor de avonden dat je hem puur drinkt.
Twijfel je tussen sodawater en tonic? Kies sodawater. Tonic heeft kinine en suiker, waardoor de drank zoeter en bitterder wordt en de whisky zelf naar de achtergrond verdwijnt. Bij een highball wil je juist dat je de whisky nog proeft, alleen dan lichter.
Heb je liever iets zonder alcohol op tafel naast de highball voor gasten die niet drinken? Dan blijft een goed biertje een prima aanvulling op de kaart.
Dit zet je vanavond zonder moeite op tafel
De whisky highball is precies waarom hij nu overal opduikt: geen ingewikkelde techniek, geen dure ingrediënten, en toch een drank die serieus oogt aan de bar. Waar een old fashioned tijd en aandacht vraagt, staat een highball binnen een minuut klaar en drink je hem net zo makkelijk om vijf uur 's middags als om elf uur 's avonds. Zet een fles sodawater en een betaalbare blend in de koelkast, en je hebt voor de rest van het jaar je vaste borrel te pakken.